BİR JAPON’UN GÖZÜNDEN KOZLUCA: UZUN BİR ARAŞTIRMA KİTAP OLDU

BİR JAPON'DAN KOZLUCA'YA TARİHİN IŞIĞINDA NOT

Burdur’un Kozluca köyü, bir Japon araştırmacının yarım asrı aşan çalışmasıyla tarihe yeniden bakıyor. Japon Türkolog Prof. Dr. Masatake Matsubara tarafından 1970’li yıllarda yapılan saha araştırmaları, uzun yıllar sonra kitap haline getirilerek gün yüzüne çıktı.

Çalışmanın ortaya çıkış sürecini anlatan Yılmaz Kaygısız, Matsubara’nın Kozluca’ya gelişinin tesadüf olmadığını belirterek,“Masatake Matsubara 1972 yılında Kozluca’ya geldi. Türk-Japon iş birliğiyle kurulan denizcilik okulunda görev yapan Kozlucalı Osman Taşdemir’in yönlendirmesiyle köyümüze geldi” dedi.

Kaygısız, Matsubara’nın köyde ciddi bir saha çalışması yürüttüğünü vurgulayarak,“İlk geldiğinde yanında tercümanı, eşi ve bir de fotoğrafçısı vardı. Yaklaşık altı ay, hatta bir yıla yakın köyde kaldı. Daha sonra tekrar tekrar geldi. 1986 yılına kadar bu araştırmalarını sürdürdü” ifadelerini kullandı.

BİREBİR GÖRÜŞTÜ, SES KAYDI ALDI

Matsubara’nın çalışma yöntemine dikkat çeken Kaygısız, yapılan araştırmanın sıradan bir derleme olmadığını belirterek,“Bu iş bir araştırma sanatı. O dönemde yaşayan kişilerle birebir görüştü, ses kayıtları aldı. Olayları başkasından değil, yaşayanların ağzından dinledi” diye konuştu.

Matsubara’nın köyde fotoğraf çekmediği neredeyse kimse kalmadığını söyleyen Kaygısız,“Ortaokul öğrencisiydim, 1971-72 yıllarıydı. Köye geldiğini hatırlıyorum. Ev ev dolaşıp fotoğraf çekti. O fotoğrafları da daha sonra sahiplerine verdi. Bugün o fotoğrafların çoğunun nerede olduğunu bilmiyoruz” dedi.

1918'LERDEN BAŞLAYAN BİR TARİH 

Kitabın yalnızca yakın dönemi değil, çok daha eski bir süreci ele aldığını ifade eden Kaygısız,“Bu kitap 1970’lerle başlamıyor. 1918’lere, hatta daha öncesine gidiyor. Çetelerin oluşumundan, Kurtuluş Savaşı yıllarına kadar Kozluca’nın tarihsel gelişimini anlatıyor” şeklinde konuştu.

Yukarı Mahalle ve Aşağı Mahalle’de bulunan eski cami gibi köyün eski yerleşim alanlarına da kitapta yer verildiğini belirten Kaygısız, “Aşağı Camii, köyün en eski yapılarından biri. Onu yaptıran kişiyle ilgili bilgiler, hatta kitabesi bile bu çalışmada yer alıyor” dedi.

PINARBAŞI OLAYI VE TAPU SÜRECİ 

Kitapta yer alan Pınarbaşı olayına özellikle dikkat çeken Kaygısız,“Pınarbaşı olayı sıradan bir anlatı değil. Kimden alındı, nasıl alındı, kimler bu işin içindeydi; hepsi birebir yaşayanların anlatımıyla kitapta yer alıyor. Emin Önder, Osman Demir, Hamdi Kürek gibi isimlerle doğrudan görüşülmüş” ifadelerini kullandı.

Kaygısız, bugün birçok tapu ve mülkiyet sürecinin kökeninin bu olaylara dayandığını belirterek,“Bugün verilen tapuların temelinin nereden geldiğini bu kitapla daha net görüyoruz” dedi.

ESERLER VE KAZ AHMET HİKAYESİ

Kitabın güvenilir bir kaynak olduğunun altını çizen Kaygısız,“ Kafkas Cephesi’nde askerlik yapan Sadık’la, Yunanistan’da esir kalan Ali ile birebir röportaj yapılmış. Bunlar belge değeri olan anlatımlar” diye konuştu.

Kaz Ahmet hikâyesinin de kitapta farklı bir boyut kazandığını söyleyen Kaygısız,“Kaz Ahmet hikâyesi genelde türkü olarak bilinir. Ama bu kitapta o olay, yaşayan insanların ağzından anlatılıyor. Eşkıyalıklar, köy baskınları ve sonu… TRT repertuvarındaki türküden çok daha detaylı” dedi.

BİR JAPON'UN KOZLUCA'YI YAZMASI GURUR VERİCİ

Kitabın kendileri için taşıdığı anlamı anlatan Kaygısız,“Bir Alman ya da İngiliz değil, bir Japon’un gelip Kozluca hakkında böyle kapsamlı bir çalışma yapması bizim için gurur verici. Burdur’u bile bilmeyen insanlar varken, bir Japon gelip köyümüzü yazmış” ifadelerini kullandı.

5 YILLIK ÇEVİRİ VE YAYIN SÜRECİ

Eserin Japonca yayımlandığını ve yıllar sonra fark edildiğini belirten Kaygısız,“Kitap 1988’de Japonca yayımlanmış. Biz bunu çok sonra öğrendik. Çeviri süreci çok zordu, maliyeti yüksekti. Yaklaşık 4–5 yıl süren bir emekle Türkçeye kazandırıldı” dedi.

Editörlüğünü Edebiyat Öğretmeni Yasemin Kaygısız’ın, kapak tasarımını grafik tasarım öğretmeni Zühdü Bülbül’ün üstlendiğini; grafik çevirilerinin ise Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Doğu Dilleri ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi Dr. Nesibe Kaya tarafından yapıldığını belirten Kaygısız, resmî işlemlerin Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü Burdur Halk Kütüphanesi Müdürü Mehmet Küçük’ün desteğiyle tamamlandığını aktardı.

Kaygısız ayrıca kitabın basım sürecinde destek veren Çiçek Mersan Sahibi Orhan Çiçek, Burdur Güçbirliği Sahibi Hasan Hüseyin Aksöz, Kozluca Sulama Kooperatifi Başkanı ve Kozluca Muhtarı Mesut Uğuroğlu, Kozluca 1 No’lu Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Muhammet Ağırca, Türk Büro-Sen Genel Başkanı Türkeş Güney, Burdur Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Yusuf Keyik, Kozluca Eski Belediye Başkanı Şevket Aksöz ile Avusturya’da yaşayan Mehmet Candan’a teşekkür etti.

AMAÇ KÜLTÜREL MİRAS

Son olarak Toplam 1000 adet basılan kitabın ticari amaçla hazırlanmadığını vurgulayan Kaygısız,Amacımız Masatake Matsubara adına ve Kozluca köyüne kalıcı bir eser bırakmak” dedi.

Beyza Nur AKÇAY