BURDUR'DAN YÜKSELEN SUSUZ TARIM MODELİ GÜÇLENİYOR

BURDUR'DAN YÜKSELEN SUSUZ TARIM MODELİ GÜÇLENİYOR

Akademisyen girişimci Dr. Ece Aynur Onur , üretim ağını büyütecek yeni projelerini, yeni şube hedefini, "Susuz Tarım Ansiklopedisi" çalışmalarını ve üreticileri tek çatı altında buluşturacak birlik planını Çağdaş Burdur'a anlattı.

Amerika’dan Türkiye’ye dönerek dedesinden kalan topraklarda susuz tarım yapması ile tanınan Burdurlu antropolog Dr. Ece Aynur Onur; üretim ağını büyütecek yeni projelerini, susuz tarım ansiklopedisi çalışmalarını ve Toprağın Melekleri için yürütülen yeni şube çalışmalarını Çağdaş Burdur’a açıkladı.

AKADEMİSYEN KADIN GİRİŞİMCİ IŞILDAR’IN HEDEFİ, ÜRETİM AĞINI BÜYÜTMEK

Burdur’da 9 yıldır susuz tarım çalışmalarını sürdüren akademisyen girişimci Dr. Ece Aynur Onur Toprağın Melekleri isimli şirketlerini büyütmek için çalışmalarını sürdürdüklerini ifade etti.  Çağdaş Burdur’a konuşan Işıldar; “9 yıldır kadın emekçilerle beraber susuz tarım yapıyorum. Burdur’da şirketleştik ve hatta yanlış bilmiyorsam Burdur'un ilk kozmetik şirketi olduk. Toprağın Melekleri isimli şirketimiz bünyesinde; köyümüzde üretimini yaptığımız bitkilere katma değer kazandırıyoruz.” dedi.

Ürünlerini, Burdur’un Karamanlı ilçesinde bulunan bir benzin istasyonunda ve sanal marketlerde ‘Toprağın Melekleri’ markası ile satışa sunduklarını söyleyen Onur, “Markamız tescilli. Satışlarımızı da perakende olarak yapıyoruz. Halihazırda 1 şubemiz var ama şubeleşme çalışmalarımız da devam ediyor.” dedi.

Ciddi bir müşteri kitleleri bulunduğuna işaret eden Onur, “Zehirsiz ve temiz üretim yaptığımız için bizi tercih eden ciddi bir müşteri kitlemiz var. Biz de tüketicilerimizin temiz üretilmiş, güvenilir gıdaya ve şifaya ulaşabilmesi için elimizden gelen çalışmaları yapıyoruz. Bu noktada birlikte üretim yaptığımız susuz tarım çiftçilerini destekleyerek tüketicilerin en temiz ürünlere ulaşabilecekleri için bir üretim ve tedarik zinciri kurmaya çalışıyoruz.” açıklamasında bulundu.

HEDEF, ‘SUSUZ TARIM ÜRETİCİLER BİRLİĞİ’

Toprağın Melekleri bünyesinde çok sayıda kadının çalıştığını söyleyen Onur, “Ben, birlikte çalıştığım her kadının kendi tarlalarında da susuz tarım yapmasını istiyorum ve bunu adım adım başarıyoruz. Biz ilk başladığımızda üç bitkimiz vardı. Şu an bizim 46 çeşit ürünümüz var satışta olan ve de tabii ki her bir kadının başka bir bitkide uzmanlaştığını görüyorum. Biri aynısefayı seviyor, biri lavanta üretiyor, bir başkası kekiği seviyor ve onu üretiyor. Ben, her bir arkadaşımın kendi tarlasında ürettiği bitkisini toplayarak tek bir çatı altında ‘Susuz Tarım Üreticiler Birliği’ gibi bir birlik altında ya da bir kooperatif altında birleştirerek ürünlerin satışını bu kanalla yapmayı istiyorum.” dedi.

‘SUSUZ TARIM ANSİKLOPEDİSİ’ ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Uzun yıllardır susuz tarım çalışmalarını sürdürdüğünü ve bu alanda çok sayıda eğitim de verdiğini aktaran Onur, “Yurt dışından gelen, şehirden köye göç eden, kendi köyünde susuz tarım yapmak isteyen çok sayıda kişiye bu alanda eğitim verdim. Şimdi de üreticilerimizle birlikte ‘Susuz Tarım Ansiklopedisi’ üzerine çalışıyoruz. Şifa bitkileri, gıda ürünleri, tahıllar ve ağaçların sulamasız yetiştirilmesi üzerine tüm bilgileri derliyoruz. Bu alanda ansiklopedi oluşturmak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Çalışmalarımızı tamamladığımız zaman bu ansiklopediyi çevrimiçi platformda öncelikli olarak Türkçe, daha sonra da diğer dillerde yayınlamayı hedefliyoruz. Ansiklopedi çalışmamızın henüz başlarındayız diyebilirim. Her şeyin yolunda gitmesi halinde önümüzdeki yıl yayıma hazır hale gelmesini bekliyoruz.” ifadelerini kullandı.

BURDUR’DA ZİRAİ İLAÇSIZ, SUNİ GÜBRESİZ TARIM YAPILIYOR

Sulamasız tarım yapmanın çok sayıda avantajı olduğunu belirten Onur, “İlk olarak şunu söyleyeyim, biz zirai ilaç, suni gübre kullanmıyoruz. Sulama yapmıyoruz. Hal böyle olunca gıdanın ve şifanın en sağlıklısını, en zehirsizini, en erişilebilirini ve en lezzetlisini üretebiliyoruz. Mesela, birçok insanın şaşırdığı bir şey söyleyeceğim, susuz tarımla yetiştirilmiş bir kavunun, bir üzümün lezzeti ve aroması daha yoğundur. Susuz tarımla üretilen ürünler bu nedenle daha lezzetli olarak değerlendirilir. Çünkü bunların tatları daha yoğun, besin değerleri daha yüksektir.” dedi.

DÜŞÜK MALİYETLİ ÇİFTÇİLİĞİN SIRRI, SUSUZ TARIMDAN GEÇİYOR

Tarım yaparken sulama yapılmamasının  maliyetleri de beklenenden fazla düşürdüğünün altını çizen Onur şu bilgileri verdi; “Aslında susuz tarım denilince sadece sulama yapmadığımız için ekonomik olduğu düşünülüyor ancak susuz tarım, bundan çok daha fazlası. Toprağı sulamadan işleyerek, bitkiyi sulamadan yetiştirmeye çalışmanın bazı püf noktaları var. Yani kuralına göre üretim yapılırsa sulamadan üretim yapmak mümkün olabiliyor. Bu da dolaylı olarak ekonomik getiriler sağlıyor. Mesela, biz sulama yapmıyoruz, suni gübre kullanmıyoruz, toprağı sürmüyoruz, taşlı tarlaları tercih ediyoruz. Bu gibi detaylar dolaylı olarak düşük maliyetle üretimi mümkün kılmış oluyor.”

SUSUZ TARIM NEDİR?

Onur, susuz tarım tekniğini şu sözlerle açıkladı; “Susuz tarım, sulama yapılmayan tarım biçimidir. Binlerce yıldır yapılan kuru tarım üzerine inşa edilmiş ve fakat kuru tarımdan farklı tarım teknikleri bütünü olarak ifade edilebilir.  -Biz toprağı sürmüyoruz, toprak işlemesiz tarım yapıyoruz. Bu topraktaki nemi muhafaza etmeye yardımcı oluyor ve toprağın organik materyal seviyesini de korumaya yardımcı oluyor. Bunun dışında canlı-cansız malçlama gibi, kompost kullanımı gibi ya da taşlı tarla seçimi gibi püf noktalarımız var. Buradaki temel amaç, topraktaki nemi muhafaza etmeye yönelik oluyor aslında. Biz çeşitli tarım teknikleri bütünü kullanıyoruz susuz tarım için. Hiç zirai ilaç kullanmıyoruz, suni gübre kullanmıyoruz. Bu girdi maliyetlerini de çok düşüren ve aslında üreticiyi gerçekten çok güzel destekleyen bir tarım yöntemi.”

SUSUZ TARIMIN ÖNEMİ NEDİR?

Susuz tarımın çağımızdaki önemine vurgu yapan Onur, “Bugün baktığımız zaman, aslında biz çok yanlış tarım yapıyoruz. Bugün bildiğimiz tarıma dair her şeyi tersine çeviren bir tarım yöntemidir susuz tarım (doğayla uyumlu sürdürülebilir). Konvansiyonel ya da endüstriyel tarım dediğimiz zaman yıldan yıla toprağın verimini düşüren, toprağı gitgide zehirleyen tarım teknikleri çıkıyor karşımıza. Buna karşın susuz tarıma baktığınız zaman, toprağın bereketine bereket katan, bir yandankısıtlı su kaynaklarımızı muhafaza ederken diğer yandan da toprağımızı daha da bereketlendiren bir tarım modeli.  Aynı zamanda girdi maliyetlerini düşüren, hem insan sağlığı dostu hem doğa dostu hem de dediğim gibi hem toprağımızı hem de suyumuzu en iyi şekilde korumaya yardımcı olan bir tarım yöntemi. Susuz tarım, geleceğin tarımıdır.” sözlerine yer verdi.

SUSUZ TARIMLA HANGİ MAHSULLER ÜRETİLEBİLİR?

Susuz tarım ile zannedilenden çok daha fazla ürün yetiştirilebileceğine dikkatleri çeken Onur, “Her ürünün susuz tarımla değiştirebileceğini iddia etmiyorum ama susuz yetiştirebileceğiniz ürün sayısının birçok kişinin düşündüğünden çok daha fazla olduğunu söyleyebilirim. Çoğunlukla bilinen tahıllar ve tıbbi aromatik bitkilerin dışında susuz tarım ile yetiştirilebilecek çok sayıda ağaç, bitki ve bakliyat, meyve ve sebze de bulunuyor. Bunlara örnek verecek olursak; domates, kabak, kavun, bamya, havuç, sarımsak, üzüm, zeytin, badem, incir, Antep fıstığı, nar, hünnap, alıç, kuşburnu, yabani armut (ahlat) ve bazı yerel dut, elma, kayısı ile erik çeşitleri susuz tarım ile üretilebiliyor. Aspir, çörek otu, susam, keten gibi gıda, dermokozmetik ve ilaç sektöründe kullanılan kıymetli yağlık bitkiler yetiştirilebiliyor. Bunlara ek olarak, çiftçilerimiz günümüzde çok zirai ilaç ilaç verdiklerinde zaman iyi olduğunu düşündükleri gibi çok su verdikleri zaman da iyi olduğunu düşünüyorlar ama ne yazık ki fazla sulama yapmak toprağı tuzlandırır ya da gıda ve şifa ürününün besin değerini şifa oranını düşürür. Çağımızda alışagelenin dışında doğru teknikler uygulanarak susuz tarım yapıldığında ise dediğim gibi pek çok ürünü sulamasız da yetiştirebilirsiniz.” dedi.

SUSUZ TARIM NASIL YAPILIR?

Sulama yapmadan ürün yetiştirmenin ciddi anlamda bilgi gerektirdiğini ifade eden Onur, “Bu konuda doğru teknikleri bilmek çok önemlidir. Mesela, zeytin ağacını susuz yetiştirecekseniz; ağacın tabanına yonca veya fiğ gibi ürünler dikilerek canlı malç veya yeşil gübre gibi teknikler kullanılabilir; toprak pullukla sürülmemeli ve ağacın altına mutlaka taş döşenmelidir.. Ben ağacımı dikeyim, su da vermeyeyim öylece mahsul versin, yaşasın gibi bir durum söz konusu olamaz. Susuz tarımda evet su vermiyoruz ama bakım için farklı teknikleri kullanıyoruz.” dedi.

ANTROPOLOG DR. ECE AYNUR ONUR KİMDİR?

Burdurlu bir kadın girişimci olan Ece Aynur Onur,  1983 yılında Kırklareli’nde dünyaya geldi. Babasının mesleği dolayısı ile Türkiye’nin farklı kentlerinde yaşayan Ece Aynur Onur, kendisini ‘Türkiyeliyim’ şeklinde tanımlamasıyla bilinir.

Askerî antropoloji ve medikal antropoloji alanlarında uzmanlaşmış bir akademisyen olan Ece Aynur Onur , Burdur’da susuz tarım çalışmalarıyla duyuldu.

2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun olduktan sonra, 2008 yılında ABD'ye giderek Indiana Üniversitesi Antropoloji Bölümü'nde yüksek lisans eğitimine başladı. Daha sonra aynı üniversitede doktora eğitimini Askerî Antropoloji ve Medikal Antropoloji alanlarında tamamlayan akademisyen, doktora çalışmaları sırasında sürdürülebilir kalkınma, küresel çevre değişikliği, savaş, toplumsal cinsiyet ve sağlık antropolojisi üzerine uzmanlaştı.

ABD'de sürdürdüğü akademik kariyerini bırakarak 2017 yılında memleketi Burdur'un Karamanlı ilçesine bağlı Kayalı Köyü'ne döndü, iklim değişikliği ve kuraklığa karşı geliştirdiği "Susuz Tarım" modeliyle Türkiye'de örnek gösterilen kırsal kalkınma projelerinden birini başlattı. Bugün susuz tarım yöntemiyle başta ölmez çiçek, çörek otu, kekik, tıbbi lavanta, tıbbi adaçayı, gül, biberiye ve tıbbi/yenebilir gül olmak üzere toplamda 40’tan fazla çeşit aromatik bitki üretiminin yapılmasına öncülük ediyor.

Akademisyen girişimci Ece Aynur Onur, ürettikleri ürünlere katma değer kazandırarak ‘Toprağın Melekleri’ isimli dermokozmetik şirketi aracılığıyla satışlarını da yapıyor ve susuz tarım alanında danışmanlık hizmeti veriyor.

MİNE KAYA